ارزش یابی ادبیات فارسی 1 – دبیرستان …….. – اسفند 88

الف – به فارسی روان معنی کنید: 6نمره
1-    به مغرب سینه مالان قرص خورشید /  نهان می گشت پشت کوهساران

2-    جهد کن اگر چه اصیل و گوهری باشی ، گوهر تن نیز داری.

3-    در هر که این دو گوهر یابی چنگ در وی زن.

4-    سخن نه بر جایگاه ،اگر چه خوب باشد،زشت نماید.

5-    مبر طاعت نفس شهوت پرست / که هر ساعتش قبله ی دیگر است

6-     در آن دستی نازک داشت و رنگ را نگارین می ریخت.

7-    پی بردیم راه دست خودش هم نیست.
ب – معنی واژه های مشخص شده را بنویسید: 2نمره
8-در آن سیماب گون امواج لرزان / 9 – چون مغیلان که تن دارد و سایه

ندارد / 10 – زفان را به هنر آموختن خو کن / 11 – بتوانیم با حفظ اعتدال

از افراط و تفریط مصون بمانیم /12 – وظیفه ی خود را خطیر تر از آن می

بیند / 13 -  کودک دوباره به سماجت گفت / 14 – هنر اسلامی ملجئی پاک

تر از مسجد نداشته است /15 – دست را تا فراز کلّه نمایان ساخت.
                        پ – خودآزمایی  - 3 نمره
16 – در بیت: به آتش های ترک و خون تازیک / ز رود سند تا جیحون نشیند. منظور از " آتش ترک " و " خون تازیک " چیست ؟

17 – این مصراع را توضیح دهید: بنای زندگی بر آب می دید.

18 – در این بیت یک آرایه پیدا کنید و نوع آن را بنویسید: به پیش دشمنان استاد و جنگید / رهاند از بند اهریمن وطن را .
19     – منظور از " لباس می پوشد تا خود را بپوشد " چیست؟
20 – تنوع در شیوه ی معماری مساجد در کشورهای اسلامی ناشی از چیست؟

ت – درک مطلب – 4نمره
متن را بخوانید و به پرسش ها پاسخ دهید:
" معلّم نقاشی مرا خبر سازید که شاگرد وفادار حقیرت هر جا به کار صورتگری در می ماند ّچاره ی درماندگی به شیوه ی معلّم خود می کند"

21 – شاگرد وفادار کیست؟

22- چرا نویسنده کلمه ی " حقیر " را به کار برده است؟

23 – منظور از صورتگری چیست؟

24 – نویسنده درماندگی خود را چگونه بر طرف می کرد؟

ث – دانش های ادبی  - 3نمره
25 – چهار پاره را تعریف کنید.

26 – کتاب " گلشن راز" اثر کیست و موضوع آن چیست؟

27 – شعر سهراب سپهری چه ویژگیهایی دارد؟

28 – " ممال " چیست ؟ یک نمونه بنویسید.

29 – موضوع کتاب " قابوس نامه " چیست؟
                              ج – شعر حفظی  - 2نمره
30 – ما را سر باغ و بوستان نیست /...............................

31 – از غرقه ی ما .................../ آسوده که ..........................

32 – هر آدمی ای که .................../ در وی نگرفت.................

33 – فرّاش خزان ورق بیفشاند /......................................   

             به نام خدا
الف)به فارسی روان برگردانید:
 1.پدر را نباید که داند پسر/که بندد دل و مهر جان به مهرپدر
 2.دل من همی بر تو مهر اورد/همی آب شرمم به چهره آورد
 3 .همی کرد نخجیر و یادش نبود/از آن کس که با وی نبرد آزمود
 4.از این خویشن کشتنی چه بود/چنین رفت و این بودنی کار بود
 5.به اقبال تو قطران را بسته بیاورم.
 6.تو در شبروی و عیاری دستی داری.
 7.فردا در میدان داری فرو بریم تا علامتی باشد.
 8.سمک و آتشک نگاه می داشتند تا قطران بخفت.
ب)معنی واژه های مشخص شده را بنویسید:
 "و رایدون که آید ز اختر پسر- بکوشیم فرجام کار آن بود- چو سهراب شیر اوژن اورا بدید- تورا به جان
زینهار دهم- سوگند خود که آتشک غدر نکند- هر چه یافت از سیمینه در مهد نهاد- قطران را با تمکینی
تمام آوردم"
پ)خود آزمایی: 
 1.مثنوی و غزل چه تفاوتی با هم دارند؟
2.در مصراع"به گردان سپهدارگفت"منظور از "سپهدار" کیست؟
 3."زمانه به دست تو دادم کلید"یعنی چه؟
 4. دو نمونه از اعتقادات عیاران را بنویسید.
ت)تاریخ ادبیات و زیباشناسی ادبی:
 1.از ویژگی های کتاب "سمک عیار"یک نمونه بنویسید.
 2. هنری ترین نوع ادبیات مردمی چه نام دارد؟
 3.قافیه و ردیف را مشخص کنید:"به سهراب گفت ای یل شیر گیر/کمند افکن و گرد و شمشیر گیر
ث)درک مطلب:
 1.مفهوم مصراع دوم چیست؟ "خرامان بشد سوی آب روان/ چنان چون شده باز جوید روان
2.منظور رستم از بیان دو بیت زیر چیست؟
 "بدو گفت رستم که ای نامجوی/ نبودیم هرگز بدین گفت و گوی/ ز کشتی گرفتن سخن بود دوش/ نگیریو فریب تو زین در مکوش
ارزش یابی ادبیات فارسی -11 – دبیرستان ………– اسفند 88

                        الف – به فارسی روان معنی کنید: 6نمره
1-    فرو می ریخت گردی زعفران رنگ / به روی نیزه ها و نیزه داران

2-    اگر مردم را با گوهر اصل گوهر هنر نباشد،صحبت هیچ کس را به کار نیاید.

3-    بدان که مردم بی هنر مادام بی سود باشد.

4-    سخن که از او بوی دروغ آید و بوی هنر نیاید ناگفته بهتر.

5-    چو دیدش به خدمت دو تا گشت و راست / دگر روی بر خاک مالید و خاست

6-     سگ را روان گرته می ریخت اما در بیرنگ اسب حرفی به کارش بود.

7-    ما را به رونگاری می نشاند و خود به نقطه چینی نقشه ی خود می نشست.
                        ب – معنی واژه های مشخص شده را بنویسید: 2نمره
8-به آتش های ترک و خون تازیک / 9 – بزرگی خرد و دانش راست نه گوهر

 وتخمه را/ 10 –فرهنگی که وابسته ومرتزق از فرهنگ مخالف باشد/ 11 – خوش

بخت شدن تمتّع محدود جسمانی نیست/12 – دو نفر از خدمه دربار دنباله ی

لباس را در دست داشتند/ 13 – مفهوم انتزاعی را با هدف انتفاعی در هم

آمیخت/ 14 –معلم مشّوش بود/15 –گریزی رندانه زد.
                            پ – خودآزمایی  - 3 نمره
16 – در بیت :درآن دریای خون در دشت تاریک / به دنبال سر چنگیز می گشت
 منظوراز "دریای خون "چیست؟
17 – این مصراع را توضیح دهید:چو موی خویشتن در تاب رفتند.

18 – در هربیت یک آرایه مشخص کنید و نوع آن را بنویسید:      الف)خروشان ژرف بی پهنا کف آلود / دل شب می دریدو پیش می رفت .
 ب)از این سد روان در دیده ی شاه / ز هرموجی هزاران نیش می رفت
19 – منظور از " لباس انسان پرچم کشور وجود اوست" چیست؟
20 –در صدر اسلام از مسجد چه استفاده هایی می شده است؟

              ت – درک مطلب – 4نمره
متن را بخوانید و به پرسش ها پاسخ دهید:
" بلی آنان که از این پیش بودند / چنین بستند راه ترک وتازی          
 از آن این داستان گفتم که امروز / بدانی قدر و بر هیچش نبازی"

21 –منظور از ترک وتازی کیست ؟

22- شاعرچه هدفی را از گفتن داستان دنبال می کند ؟

"بدان که مردم بی هنر مادام بی سود باشد چون مغیلان که تن دارد وسایه ندارد.نه خود راسود کند ونه غیر خود را".
23-نویسنده انسان بی هنر رابه چه مانند کرده است؟
24 –انسان بی هنر از نظر نویسنده چه ویژگی هایی دارد؟
                           ث – دانش های ادبی  - 3نمره
25 – چهار پاره شامل چه موضوع هایی است؟

26 –قطعه چه نوع شعری است؟

27 –ادبیات تعلیمی چیست؟

28 –ویژگی های کتاب قابوس نامه را بنویسید.

29 –"ممال"این واژه ها را بنویسید: مزاح - اسلامی
30- کتاب نقد ادبی اثر کیست؟
                         ج – شعر حفظی  - 2نمره
31 –روزی تر و خشک ما بسوزد /...............................

32 –گویند  نظر به.................../نهی است..........................

33 –بوی گل و.................../هنگام نشاط.................

34 –نالیدن بی حساب سعدی/......................................